<p>Zomerdijk: “Ik heb de afgelopen tijd weleens gedacht ‘het zal toch niet gebeuren dat na vier keer kanker corona mij de das om doet’."</p>

Zomerdijk: “Ik heb de afgelopen tijd weleens gedacht ‘het zal toch niet gebeuren dat na vier keer kanker corona mij de das om doet’."

'Crisis versterkt goede eigenschappen'

De meeste mensen zullen, zeker nu we in de tweede golf zijn aanbeland, grote moeite hebben om iets positiefs te zien in de coronacrisis. De Duivense oud-burgemeester Henk Zomerdijk is de spreekwoordelijke uitzondering. In zijn e-book ‘Leven na corona’ hoopt hij dat de coronacrisis een kantelpunt wordt naar een betere wereld. 

Een wereld die groener en duurzamer is en waarin schaalvergroting en economische groei een halt worden toegeroepen. Dat klinkt allemaal nogal links voor een VVD’er. “Ik zit tegenwoordig meer aan de progressieve dan aan de conservatieve kant”, erkent Zomerdijk lachend. Hij vertrok in 2013 na dertien jaar uit Duiven om van zijn pensioen te genieten. Daar zou weinig van terechtkomen. Zomerdijk werd vier keer getroffen door kanker, waarvoor hij negentig bestralingen en tien chemokuren onderging. Hij is nu twee jaar kankervrij, maar natuurlijk wel extra kwetsbaar voor het coronavirus.

Zomerdijk: “Ik heb de afgelopen tijd weleens gedacht ‘het zal toch niet gebeuren dat na vier keer kanker corona mij de das om doet’. Daarom heb ik de eerste maanden volledig in thuisisolatie gezeten.” Hierdoor had de oud-burgemeester wel eindelijk tijd om het boek te schrijven, waarvoor hij al zo’n vijftig jaar aantekeningen bewaarde. “Ik heb altijd ervaringen en inzichten genoteerd. Corona was een goed moment om ze bij elkaar te pakken en me te herbezinnen op het leven.”

Je zou denken dat iemand na vier keer kanker geen coronacrisis meer nodig heeft om over het leven na te gaan denken. Zomerdijk: “Dat denken is inderdaad eerder begonnen. Als je de dood in de ogen kijkt, verdwijnt de onbevangenheid waarmee je in het leven staat. Je geniet meer van de dingen van alledag en je denkt na over wat je er zelf en wat anderen ervan gebakken hebben. Corona heeft dat proces versterkt.”

Potje van gemaakt
In zijn boek schetst Zomerdijk een behoorlijk pessimistisch beeld van de wereld. De mens heeft er volgens hem een potje van gemaakt en is zelf het grootste gevaar voor het voortbestaan van de mensheid. Hij wijst op globalisering en mobiliteit waardoor het coronavirus zich razendsnel over de wereld kon verspreiden en op de noodzaak om de economische groei een halt toe te roepen om zo het klimaat te redden. “Je schrikt als je ziet hoe wij omgaan met het milieu. Kijk ik naar mijn eigen hobby (Zomerdijk is imker, red.), dan is er een Duits onderzoek dat heeft aangetoond dat 75 procent van de vliegende insectensoorten door toedoen van de mens is verdwenen. 75 procent!”

Ondanks dat doembeeld – volgens Zomerdijk ligt de wereld op sterven – is het ook een optimistisch boek. De oud-burgemeester is opgetogen over de saamhorigheid die hij tijdens de coronacrisis zag. “Corona heeft het beste in de mens naar boven gebracht. Mensen helpen elkaar, ze doen boodschappen voor ouderen, ze zijn socialer dan ik dacht. We zijn heel lang alleen maar bezig geweest met prestaties en prestige, waarbij we onszelf en onze omgeving over het hoofd zagen. Dat heb ik zelf ook gemerkt toen ik kanker kreeg. Je holt maar door, maar het leven is niet alleen presteren, je moet ook de tijd nemen voor leuke dingen en de mensen om je heen.”

De pest in
Toch maakte Henk Zomerdijk als burgemeester van Duiven de indruk dat hij tamelijk ontspannen in het leven stond, een man van een kwinkslag en een feestje. “Dat klopt zeker, maar ik had ook een drang om dingen voor elkaar te krijgen. Als dat niet lukte, had ik er de pest in.” Hij noemt het centrumplan als voorbeeld. Er ontstond pas draagvlak toen een nieuw plan door de bevolking via een referendum werd omarmd.

Dat referendum is een mooi bruggetje naar wat volgens Zomerdijk één van de belangrijkste lessen van de coronacrisis is, namelijk dat de positie van de burger tegenover de overheid moet worden versterkt. “Er is een enorm gat ontstaan tussen de werkelijkheid zoals mensen in buurten, dorpen en stadswijken die beleven en de werkelijkheid in gemeente- en provinciehuizen en op het Binnenhof. De overheid staat altijd klaar met een vingertje, ze weten het altijd beter. Dat verdeelt mensen meer dan dat het ze bij elkaar brengt. Het referendum bracht rust. Sindsdien ben ik voorstander van referenda.”

Daarnaast vindt Zomerdijk, die als burgemeester fel tegen de vorming van één Liemerse gemeente was, dat de tendens naar schaalvergroting moet worden omgebogen. Hij stelt een grote bestuurlijke schoonmaak voor. “Geef inwoners meer zeggenschap over hun eigen buurt, dorp of stadswijk. Maak mogelijk dat ze zelf verantwoordelijkheid nemen. De overheid moet terugtreden. Wat mij betreft verdwijnen de huidige provincies en houdt de overheid zich alleen nog bezig met de kerntaken openbare orde en veiligheid en de zwaksten in de samenleving. Overheidstaken en -bevoegdheden moeten zo dicht mogelijk bij de burger, dus door de gemeenten, worden uitgevoerd. Nederland wordt in de toekomst een deelstaat/provincie binnen de Europese Unie en de Verenigde Naties.”

Volgens Zomerdijk is ook in het bedrijfsleven heel veel kapot gegaan door schaalvergroting. “In het midden- en kleinbedrijf zie je dat veel minder. Dat is niet voor niets. Mensen hebben behoefte aan geborgenheid, ook in de werksituatie.”

Draagvlak
Het gedrag van mensen in de coronacrisis geeft Zomerdijk hoop dat veranderingen mogelijk zijn, maar je kunt je afvragen of dat geen ijdele hoop is. Toen de coronamaatregelen versoepeld werden, leek Nederland razendsnel terug te keren naar ‘normaal’. Zomerdijk: “Dat schrijf ik ook in mijn boek. Als het beter gaat, zie je dat mensen hun oude leventje weer willen oppakken, ook de slechte dingen. Maar volgens enquêtes staat een grote meerderheid nog achter de maatregelen. Een crisis versterkt goede eigenschappen, maar verandert niet alles in één keer. We moeten het goede gevoel vasthouden, maar daarvoor hebben we wel goede leiders nodig.”

Daarmee kaart Zomerdijk een heikel punt aan. Hij is ongemeen fel over justitieminister Grapperhaus. “Het beleid was succesvol doordat een beroep werd gedaan op de eigen verantwoordelijkheid van mensen, maar als Grapperhaus dan op zijn trouwerij alle regels aan zijn laars lapt… Ik was heel erg boos en verbaasd dat hij niet meteen uit zichzelf opstapte. Daarna zag je het verslappen. Hij hecht kennelijk meer aan het pluche dan aan draagvlak voor het coronabeleid.”

Van Agt en Lubbers
Wie Zomerdijk hoort praten, moet onwillekeurig denken aan de oud-premiers Dries van Agt en Ruud Lubbers, die na hun actieve politieke carrière vriend en vijand verbaasden met nogal progressieve standpunten over de Palestijnse kwestie (Van Agt) en het milieu en duurzaamheid (Lubbers). VVD-lid Zomerdijk: “Daar zit wel wat in. Tijdens het schrijven heb ik af en toe gedacht ‘zit ik nu in de linkse of de rechtse hoek?’ Als burgemeester mag je wel je eigen mening geven maar je moet altijd oppassen dat je geen al te gekke sprongen maakt. Door de kanker ben ik meer tot mezelf gekomen en blijk ik toch wel wat linkser. In het kapitalistische systeem zijn mensen erg gericht op een mooi huis en een mooie auto. We moeten naar een systeem waarin duurzaamheid belangrijker is dan commercie en consumptie. Ik zie een beweging ten goede, vooral bij jongeren. Die snappen het belang van een gezond milieu en een goed klimaatbeleid. Internationale samenwerking blijft onvermijdelijk.”

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden