DOED wint verkiezingen, maar coalitie wordt ware krachtproef

ma 23 mrt, 15:16 Algemeen

DUIVEN – De verkiezingswinst van DOED betekent allerminst een eenvoudige weg naar een coalitie. Met vijf zetels is de partij de grootste geworden, maar de formatie belooft een ingewikkelde puzzel te worden waarin oude verhoudingen, inhoudelijke verschillen en wederzijds vertrouwen een doorslaggevende rol spelen. Dat wordt een zware dobber voor de onafhankelijke informateur Loes van der Meijs.

Door Susan Wiendels

De komende weken zal moeten blijken of DOED haar kritische oppositierol kan omzetten in bestuurlijke samenwerking. Die open houding is essentieel, want het verleden speelt nadrukkelijk mee. Vier jaar geleden kwam DOED vanuit het niets in de raad en de coalitie. Die samenwerking met Lokaal Alternatief (4 zetels) en CDA (1 zetel) strandde voortijdig, waarna DOED in de oppositie belandde en de VVD (4 zetels) die plek innam. Sindsdien groeide DOED uit tot een stevige criticus van het zittende bestuur, wat niet altijd in goede aarde viel bij andere partijen en nu voor een complexe uitgangspositie aan de onderhandelingstafel zorgt.

Lijsttrekker Karin Bouwmeister erkent dat de verantwoordelijkheid nu groter is dan ooit. “Deze uitslag laat zien dat inwoners vertrouwen hebben in DOED en dat zij zich door ons vertegenwoordigd voelen. Dat zien wij als een bevestiging van de koers die wij de afgelopen vier jaar hebben ingezet. We zijn dankbaar voor dat vertrouwen en trots op wat we samen met de inwoners hebben bereikt.” Tegelijkertijd benadrukt zij dat haar partij vooruit wil kijken. “Wij zien onze rol als constructief en verbindend. We gaan open het gesprek aan en sluiten niemand uit.”

Liemerse fusie

Een belangrijk inhoudelijk struikelblok is de discussie over de Liemerse fusie. DOED is tegenstander van een samenvoeging tot één grote Liemers en maakte daar de afgelopen jaren een speerpunt van. De partij wordt daarin gesteund door enkele kleinere fracties zoals ProDuiven (0 zetels), maar samen hebben zij geen meerderheid. Daarmee lijkt het dossier geen doorslaggevend machtsmiddel meer, maar het blijft wel een principieel punt in de onderhandelingen. Bouwmeister houdt de deur echter op een kier: “Wanneer partijen de wil hebben om echt naar elkaars standpunten te luisteren, zijn er voor verschillen altijd oplossingen te vinden.”

Voor het CDA is de realiteit een stuk minder rooskleurig. De partij houdt slechts één zetel over en lijkt daarmee buitenspel te staan voor deelname aan het college. Lijsttrekker Hans Stam is realistisch over de uitslag. “We zijn wellicht weinig zichtbaar geweest. Als ik onze lijst vergelijk met vier jaar geleden, missen we een aantal mensen die toen veel stemmen trokken.” Als voorbeeld noemt hij Johannes Goossen. Ook inhoudelijke keuzes hebben mogelijk een rol gespeeld. “We hebben besluiten gesteund die op de emotie speelden, zoals Biezenkampen en de fusie. Het is niet één ding waarop we afgerekend zijn.”
Over de toekomst is hij duidelijk: “Wij gaan de gesprekken open aan. Maar cijfermatig zijn wij niet nodig voor een coalitie. Wij zien onszelf als oppositiepartij.”
Voor GroenLinks-PvdA ligt met 3 zetels wellicht de omgekeerde weg in het verschiet. Of GroenLinks-PvdA daadwerkelijk een plek in de coalitie krijgt, is nog onzeker. GroenLinks-PvdA staat bekend als een echte linkse en groene partij. Partijleider Merlijn de Jonghe pleit bijvoorbeeld voor het opheffen van parkeerplekken om meer ruimte te creëren voor fietsen. Tegelijkertijd is de partij ambitieus en wil De Jonghe graag meedoen in het bestuur. “Wij zijn bereid samen te werken en compromissen te sluiten,” zegt De Jonghe. Het zal in dat geval echter intensief onderhandelen worden om tot een werkbare coalitie te komen.

Bij de VVD klinkt een optimistische toon. Lijsttrekker Elena Schrijner ziet de verkiezingsuitslag als bevestiging van het gevoerde beleid. “We zijn gestart in de oppositie en hebben na anderhalf jaar opnieuw verantwoordelijkheid genomen toen de coalitie veranderde. Sindsdien hebben we meerdere dossiers die stil lagen weer in beweging gekregen. Dat heeft ervoor gezorgd dat belangrijke projecten nu in de steigers staan of inmiddels gestart zijn.” De VVD wil die lijn doortrekken en stelt zich constructief op in de gesprekken. “Wij willen verantwoordelijkheid nemen en voortbouwen op wat in gang is gezet.”

Lokaal Alternatief kijkt met vertrouwen naar het proces dat nu loopt onder leiding van de externe informateur Loes van der Meijs. Joyce Zwaga: “We hebben vooraf afgesproken om een onafhankelijke persoon de eerste verkenning te laten doen. Dat zorgt voor open gesprekken en een frisse blik. Je blijft anders snel hangen in bestaande patronen.” Volgens haar biedt dat kansen om tot nieuwe combinaties te komen.

Informateur Loes van der Meijs heeft inmiddels met alle partijen afzonderlijk gesprekken gevoerd. Zij onderzoekt welke coalities kunnen rekenen op voldoende draagvlak en brengt daar begin april advies over uit. Meerdere varianten zijn mogelijk, maar geen enkele combinatie ligt dus voor de hand.

De sleutel ligt daarmee bij de bereidheid van partijen om over hun schaduw heen te stappen. Voor DOED betekent dat een andere rol dan de afgelopen jaren: van scherpe criticus naar bruggenbouwer. Of dat lukt, zal bepalen of de verkiezingswinst ook daadwerkelijk wordt verzilverd in bestuursmacht of dat de partij opnieuw vanaf de zijlijn moet toekijken.