‘Westervoort, 1300 jaar een dorp tussen Neder-Rijn en IJssel’
Cornelis (Cor) van der Wel, wachtmeester der marechaussee
In 2026 bestaat Westervoort 1300 jaar. Naar aanleiding van dit heugelijk gebeuren is een boek geschreven getiteld: ‘Westervoort, 1300 jaar een dorp tussen Neder-Rijn en IJssel’. Onderstaand verhaal is een fragment uit dit boek. Het boek is te koop bij Bruna, Dorpsplein 25a te Westervoort. Het kost
€ 20 -, exclusief verzendkosten.
Willem Vlijm
Inleiding
Cornelis van der Wel werd op 15 november 1912 geboren in een onderwijzersgezin in Aalten (Gelderland). Na korte tijd verhuisde het gezin naar Rijnsburg (Zuid-Holland). Daar werd zijn vader hoofd de gereformeerde school aldaar. Na de lagere school kreeg Cornelis een opleiding tot etaleur en vond werk in Leiden.
Cor van der Wel, dienstperiode
In december 1913 vervulde Cor zijn dienstplicht bij het Regiment Wielrijders in Den Bosch. Na negen maanden zwaaide hij af als sergeant. In 1935 ging hij opnieuw in dienst en wel bij het korps politietroepen in Nieuwersluis. Na vijf maanden werd hij als korporaal geplaatst in Den Haag. In 1936 behaalde hij het politiediploma en werd in 1938 bevorderd tot sergeant en opnieuw in Den Haag geplaatst.
Eind jaren ’30 leerde hij Corrie Jansen uit Sassenheim kennen. Trouwen was pas mogelijk als hij de rang van sergeant had bereikt. En zo kon het gebeuren dat zij op 10 mei 1939 in het huwelijk traden.
Op 28 augustus 1939 begon de algemene mobilisatie van het Nederlandse leger. Cor van der Wel vertrok naar Willemsdorp en later opnieuw naar Den Haag. Op 10 mei 1940 vielen de Duitsers Nederland binnen. Vijf dagen later capituleerde ons land. Een gevolg hiervan was dat Cornelis van der Wel op 15 juli 1940 eervol werd ontslagen als sergeant van de Politietroepen. In februari 1941 werd hij aangesteld als wachtmeester bij de brigade Zevenaar als postcommandant te Westervoort.
Cor ging bij Hugen in de kost. Op 5 mei 1941 kreeg hij een huis. Samen met zijn vrouw Corrie ging hij wonen op Dorpstraat 26a, naast de familie Teunissen. Daar werd op 27 juni 1941 hun dochter Leny geboren.
Cor van der Wel, het verzet
Cor van der Wel was betrokken bij de voorbereiding van de overval op de koepelgevangenis op 11 mei 1944 en het Huis van Bewaring op 11 juni 1944 beiden te Arnhem. Samen met zijn collega Ten Brake uit Didam leverde hij de politie-uniformen. Zijn vrouw Corrie hield hij zoveel mogelijk buiten zijn verzetsactiviteiten. Wel had hij zijn maatregelen genomen voor het geval dat de Duitsers onderweg waren om te controleren of er onderduikers zaten. Corrie kreeg dan het volgende bericht: als het te heet wordt onder mijn voeten, slaap ik in de toren van de kerk. Zij moest dan drie families opbellen met de volgende codeboodschappen:
Bakker Koenen in de Klapstraat met de boodschap: Kan ik de oliebollen ruilen tegen margarine?
Nico Ederveen op de Boven-Pley, waar zich op een gegeven moment 15 onderduikers zaten: Het paard loopt op de dijk
Scheepbouwer Bennik aan de IJsseloord 2: De boot is losgeslagen.
De evacuatie en de terugkeer in Westervoort
Ook de familie Van der Wel moest in november 1944 evacueren. Via het Duivense Broek en Lathum kwamen zij in Markelo terecht. In april 1945 keerden zij terug naar Westervoort. Van der Wel hielp bij het opruimen van mijnen en boobytraps. Eigenlijk was het de taak van gespecialiseerde opruimers, maar die lieten het afweten. En wat doe je dan? Als je zo’n mijn tegenkwam, ging je naar Van der Wel met de vraag of hij wilde helpen. Cor stelde je nooit teleur en haalde de gevaarlijkste mijnen op. Die bracht hij achter de fabriek van Holland aan de IJsseldijk tot ontploffing.
Op de ochtend van 8 mei 1945 kreeg Cor van der Wel een verzoek om in de Vredenburgstraat een mijn op te ruimen. Hij kon het verzoek niet negeren en ging aan de slag. Deze klus werd hem fataal, de mijn ontplofte. Zwaargewond werd hij boven op een auto naar het ziekenhuis van Zevenaar vervoerd. Zijn vrouw en kinderen, burgemeester Wiessing, ds. Kroneman en collega De Groot reisden hem in een vrachtauto na. Dezelfde avond werd de zwaargewonde Van der Wel naar het ziekenhuis in Doetinchem vervoerd. Op 9 mei 1945 is hij daar overleden, hij werd 32 jaar.
Oorspronkelijk werd Cor van der Wel in Westervoort begraven. Later werd hij bijgezet op de erebegraafplaats te Loenen. In de jaren ’80 werd aan Cor van der Wel postuum het verzetsherdenkingskruis toegekend.
