Annelieke Hooijmans over haar jaren bij de marine
Veteranendag op 30 mei in het Horsterpark
DUIVEN – Dit jaar is op 30 mei de veteranendag in het Horsterpark. Er wordt stil gestaan bij de mensen die zich hebben ingezet voor vrede en veiligheid. Een van die mensen is de Duivense veteraan Annelieke Hooijmans (53), die vijf jaar in dienst was bij de marine.
Door: Lotte Oogjes
Op haar achttiende werd Annelieke onderdeel van de marine. In een tijd waarin sollicitaties nog per post gingen, knipte ze een advertentie uit de radio-, en televisiegids, vulde haar gegevens in en stuurde die op naar Defensie. “Ik wist zeker dat ik niet wilde gaan studeren,” vertelt Annelieke. “Ik wilde graag iets spannends doen en reizen.” Bij de marine werkte Annelieke bij de Operationele Dienst Verbindings Dienst. Communicatie stond daarbij centraal. Haar werk speelde zich grotendeels af op de brug, het gedeelte van het schip waaruit wordt genavigeerd en bestuurd.
Missie in voormalig Joegoslavië
Tijdens haar diensttijd werd Annelieke twee keer voor ongeveer een half jaar uitgezonden naar voormalig Joegoslavië voor onder andere de operatie Sharp Guard. De eerste keer aan het begin van de oorlog, de tweede keer tegen het einde ervan. De marine handhaafde een wapen- en handelsembargo. Annelieke: “Wij patrouilleerden op zee zodat er vanuit andere landen geen spullen Joegoslavië binnen kwamen,” legt ze uit. Schepen werden gecontroleerd op hun route en lading, waarna indien nodig een boardingteam werd ingezet. “Het werk was heel wisselend. Soms was het een dag redelijk rustig en soms was het ook heel druk. Je maakte vaak wel lange dagen van twaalf uur.”
Ook heeft Annelieke zich ingezet voor Humanitaire Noodhulp op het eiland St. Maarten, een eiland van de Nederlandse Antillen, in 1995, na de orkaan Luis. “Binnen 30 uur waren we op onze plek van bestemming, ik zal nooit vergeten wat voor schade natuurkrachten kunnen aanrichten, ook de geur van verderf op het eiland blijft mij voor altijd bij.”
Mannenwereld
Defensie is van oudsher een mannenwereld, waarin vrouwen nog altijd in de minderheid zijn. Juist vanuit die realiteit besloot Annelieke mee te werken aan het interview. “Ik ben vrouw, en over het algemeen zijn er nog altijd meer mannen dan vrouwen bij Defensie.” Daarnaast merkt ze dat als men het heeft over veteranen dat men dan vaak uitgaat van landmacht en oudere generaties militairen. “Door mijn verhaal te delen, hoop ik dat mensen weten dat defensie veel breder is.”
MARVA
Binnen de marine werden vrouwelijke militairen vroeger aangeduid als MARVA, een afkorting van Marine Vrouwenafdeling. Die afdeling werd in 1944 opgericht, in een tijd waarin vrouwen vooral ondersteunende functies kregen binnen Defensie. Het motto was dan ook vaak: ‘maak een man vrij voor de vloot’. Hoewel de term jarenlang officieel werd gebruikt, kreeg het ook een periode een denigrerende lading. Annelieke kijkt anders naar die term. “Ik ben er juist trots op,” zegt ze.
Voor haar staat de term symbool voor de vrouwen die binnen Defensie hun plek opeisten en daarmee de weg vrijmaakten voor nieuwe generaties vrouwelijke militairen. Die verbondenheid met haar tijd bij de marine is nooit verdwenen. Annelieke is tegenwoordig ook lid van Ex-Act KM, een vereniging voor ex- en actief dienende vrouwelijke militairen van de marine. “Afgelopen 5 mei liepen we als enige vrouwenpeloton mee met het Vrijheids Defile in Wageningen. Ook zijn we aanwezig in Den Haag bij de Nationale Veteranendag.”
‘Door mijn verhaal te delen, hoop ik dat mensen weten dat defensie veel breder is’
Voor de klas
Tegenwoordig staat Annelieke voor de klas als leerkracht op de basisschool, een rol die op het eerste gezicht ver afstaat van haar tijd bij de marine. Juist dat contrast zorgt regelmatig voor verrassing bij haar leerlingen. “Laatst gaf ik tijdens een les uitleg over marcheren en vertel ik over mijn tijd bij de marine,” vertelt Annelieke. “De leerlingen verwachten niet dat ‘hun juf’ dit heeft gedaan en ze zijn dan vaak onder de indruk.”
Die ervaringen uit haar tijd bij Defensie blijven ook buiten het klaslokaal een belangrijke rol spelen. Zo kwam ze in contact met Amy van Son, projectleider van Helmen vol verhalen en Zij Durft. Beide projecten zijn tentoonstellingen door heel Nederland, die overigens ook in boekvorm beschikbaar zijn. Annelieke: “Amy weet als vrouwelijke marineveteraan hoe stil verhalen kunnen blijven die alles hebben gekost.” Met Helmen vol Verhalen krijgen die ervaringen een gezicht: beschilderde helmen met rauwe, persoonlijke getuigenissen van wat een missie écht betekent. Zij Durft bouwt daarop voort en maakt zichtbaar wat vaak onzichtbaar blijft: de kracht, strijd en veerkracht van vrouwen binnen Defensie en het thuisfront. Annelieke wil dit graag delen, voor alle veteranen, oud-collega’s, vrienden, familie en iedereen rondom de militair en het thuisfront, zodat men weet dat dit bestaat.
Ook in haar privéleven bleef de marine bepalend: daar leerde Annelieke haar man kennen, die eveneens in dienst was. Samen kregen zij drie kinderen. Over de spreekwoordelijke paplepel gesproken: “De oudste werkt als officier bij de landmacht. Wij grappen dan wel eens dat ze de verkeerde kleur heeft gekozen. Onze middelste dochter werkt ook in uniform.” De jongste is nog te jong om een richting te kiezen, maar het lijkt geen toeval dat Defensie in dit gezin een terugkerend thema is.
Veteranendag Duiven
Op 30 mei in Het Horsterpark zijn alle veteranen uit Duiven welkom in het Horsterpark tijdens de Veteranendag. “Een dag om samen verhalen te delen en een drankje te doen ongeacht bij welk onderdeel je gediend hebt. Ik hoop dat er meer veteranen uit Duiven zich aansluiten.”