Vier Liemerse partijen dienen motie in: ‘Geef de Liemerse fusie de tijd die zij verdient’

LIEMERS -Vier politieke partijen uit de vier Liemerse gemeenten hebben gezamenlijk een motie ingediend bij hun gemeenteraden. De motie roept op omde geplande fusiedatum van 1 januari 2029 te verschuiven naar 1 januari 2030. Reden: het huidige traject is te kort om de fusie zorgvuldig voor te bereiden. De motie wordt ingediend door Stadspartij Doesburg, Forum voor Democratie Zevenaar, DOED en BurgerBelangen (beide uit Duiven).

Het Handboek Gemeentelijke Herindeling van het ministerie van Binnenlandse Zaken en de VNG stelt dat een herindelingstrajectvanaf het principebesluit tot de feitelijke fusie drie tot vier jaar duurt. Voor de Liemerse fusie zou die termijn nu zo’n drie jaar bedragen. Daarbij gaat het echter om een viergemeentefusie met aanzienlijke onderlinge verschillen, waar twee gemeentefusies elders in het land al 2,5 jaar nodig hebben.

"Vergelijk Best-Oirschot" zegt een van de indieners. "Daar fuseren slechts twee vergelijkbare gemeenten, met een gedeelde regionale oriëntatie. Toch nemen zij van principebesluit tot fusie 2,5 jaar de tijd. In de Liemers gaat het om vier gemeenten met heel verschillende karakters: een Hanzestad, een dorpsgemeente, een verstedelijkte gemeente en een centrumstad die pas in 2018 zelf gefuseerd is. Dan kun je niet sneller dan in Best-Oirschot. Dat zou roekeloos zijn."

De indieners verwijzen naar onderzoek van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) van de Rijksuniversiteit Groningen. Dit onderzoek heeft 39 Nederlandse herindelingen geanalyseerd. Hoogleraar Maarten Allers concludeerde dat te krappe voorbereidingstrajecten systematisch leiden tot onderschatte frictiekosten, dataverlies bij ICT-integratie en verminderde dienstverlening in de eerste jaren na fusie.

Bij de fusie tot gemeente Land van Cuijk (2022) bleek achteraf dat de tijdsdruk had geleid tot ernstige problemen met datakwaliteit. Het Beleidsplan 2023-2026 van die gemeente erkent zelf openlijk: ‘De mogelijkheden van de inzet van betrouwbare data zijn beperkt. Nieuwe systemen moeten worden ingericht en gevuld, waarbij beschikbare data niet altijd een-op-een kunnen worden overgenomen.’

De indieners stellen dat er voor de gemeenten Duiven en Zevenaar geen sprake is van acute financiële noodzaak voor onmiddellijke fusie. Uit de jaarstukken 2024 blijkt dat beide gemeenten financieel gezond zijn: Duiven heeft een weerstandsratio van 5,53 (klasse A — uitstekend) en een lage schuldquote van slechts 12,4 procent. Zevenaar heeft een weerstandsratio van 2,85 (eveneens klasse A) en is in 2018 al gefuseerd met Rijnwaarden.

"Dat betekent niet dat een fusie niet wenselijk is" lichten de indieners toe. "Het betekent wel dat we de tijd kunnen nemen die nodig is voor een goede voorbereiding. Het is geen kwestie van crisis."

Geen afstel, wel realisme

De motie vraagt nadrukkelijk om uitstel, niet om afstel. "Wij zijn niet tegen samenwerking of zelfs fusie" benadrukken de indieners. "Wij zijn tegen de huidige planning. Een fusie is onomkeerbaar. Daar moeten we niet aan beginnen zonder voldoende voorbereidingstijd. Dat is geen vertraging, dat is verantwoordelijkheid nemen."

De motie laat ook ruimte voor verdere verschuiving als zwaarwegende belangen daartoe aanleiding geven. Bovendien wordt in de motie kort verwezen naar een initiatiefvoorstel dat door raadsleden uit drie gemeenten (Doesburg, Duiven en Zevenaar) wordt voorbereid. Dit voorstel zou later in 2026of in 2027 worden behandeld.

De motie wordt in de komende raadsvergaderingen van Doesburg, Duiven en Zevenaar ingediend. Stadspartij Doesburg, Forum voor Democratie Zevenaar, DOED en BurgerBelangen roepen alle fracties op de motie te steunen. "Wij doen geen voorstel dat de fusie blokkeert" sluiten de indieners af. "Wij doen een voorstel dat de fusie de kans geeft om te slagen. Wij verzoeken collega-raadsleden onze motie te beoordelen op de inhoud, op de wetenschappelijke onderbouwing, op de praktijkvoorbeelden, en op het belang van zorgvuldigheid. Wij hopen op brede steun.